Söz Sanatları (Edebi Sanatlar)
Söz Sanatları (Edebi Sanatlar)
Şiir Tahlilinin Korkulu Rüyası: Söz Sanatları
Sadece tanım yetmez! İşte ÖSYM'nin geçmiş yıllarda sorduğu o efsane örnekler.
1. TEŞBİH (Benzetme)
Aralarında ilgi bulunan iki şeyden zayıf olanın güçlü olana benzetilmesidir.
Taktik
Şiirde "GİBİ" edatını gördüğün yerde %90 Teşbih vardır.
ÇIKMIŞ SORU ÖRNEĞİ
"Ah bu türküler, köy türküleri
Ana sütü gibi candan, ana sütü gibi temiz..."
(ÖSYM, türküleri temizlik ve samimiyet yönünden ana sütüne benzetmiştir.)
Ana sütü gibi candan, ana sütü gibi temiz..."
(ÖSYM, türküleri temizlik ve samimiyet yönünden ana sütüne benzetmiştir.)
2. İSTİARE (Eğretileme)
Benzetmenin asıl unsurlarından sadece BİRİ kullanılarak yapılır.
Taktik
Şiirde bir kelime kendi anlamı dışında kullanılmışsa şüphelen!
ÇIKMIŞ SORU ÖRNEĞİ
"Şakaklarıma kar mı yağdı ne var?
Benim mi Allah'ım bu çizgili yüz?"
(Cahit Sıtkı, beyazlaşan saçlarını "kar"a benzetmiş ama saçı söylememiştir. Açık İstiare.)
Benim mi Allah'ım bu çizgili yüz?"
(Cahit Sıtkı, beyazlaşan saçlarını "kar"a benzetmiş ama saçı söylememiştir. Açık İstiare.)
3. TEŞHİS (Kişileştirme)
İnsan dışındaki varlıklara insana ait özelliklerin verilmesidir.
ÇIKMIŞ SORU ÖRNEĞİ
"O çay ağır akar, yorgun mu bilmem
Mehtabı hasta mı, solgun mu bilmem"
(Çayın yorgun olması, mehtabın hasta olması insana ait özelliklerdir.)
Mehtabı hasta mı, solgun mu bilmem"
(Çayın yorgun olması, mehtabın hasta olması insana ait özelliklerdir.)
4. İNTAK (Konuşturma)
İnsan dışındaki varlıkların konuşturulmasıdır. Genelde Fabl türünde çıkar.
ÇIKMIŞ SORU ÖRNEĞİ
"Benim adım dertli dolap
Suyum akar yalap yalap
Böyle emreylemiş Çalap
Derdim vardır inilerim"
(Yunus Emre, su dolabını bir insan gibi konuşturmuştur.)
Suyum akar yalap yalap
Böyle emreylemiş Çalap
Derdim vardır inilerim"
(Yunus Emre, su dolabını bir insan gibi konuşturmuştur.)
5. TEZAT (Karşıtlık)
Birbirine zıt duygu veya düşüncelerin bir arada kullanılmasıdır.
ÇIKMIŞ SORU ÖRNEĞİ
"Neden böyle düşman görünürsünüz
Yıllar yılı dost bildiğim aynalar?"
(Dost ve Düşman kavramları zıtlık oluşturur.)
Yıllar yılı dost bildiğim aynalar?"
(Dost ve Düşman kavramları zıtlık oluşturur.)
6. MÜBALAĞA (Abartma)
Bir özelliğin olduğundan çok fazla veya az gösterilmesidir.
ÇIKMIŞ SORU ÖRNEĞİ
"Bir ah çeksem dağı taşı eritir
Gözüm yaşı değirmeni yürütür"
(Gözyaşıyla değirmen dönmesi imkansız bir abartıdır.)
Gözüm yaşı değirmeni yürütür"
(Gözyaşıyla değirmen dönmesi imkansız bir abartıdır.)
7. TELMİH (Hatırlatma)
Herkesçe bilinen bir olaya veya kişiye gönderme yapmaktır.
İpucu
Özel isim (Leyla, Mecnun, Kerem, Süleyman vb.) varsa %99 Telmih'tir.
ÇIKMIŞ SORU ÖRNEĞİ
"Vefasız Aslı'ya yol gösteren bu,
Kerem'in sazına cevap veren bu."
(Kerem ile Aslı hikayesine atıfta bulunulmuştur.)
Kerem'in sazına cevap veren bu."
(Kerem ile Aslı hikayesine atıfta bulunulmuştur.)
8. HÜSNÜTALİL (Güzel Neden)
Gerçek sebebi bilinen bir olayı, hayali ve güzel bir sebebe bağlamaktır.
ÇIKMIŞ SORU ÖRNEĞİ
"Yeni bir ülkede yem vermek için atlarına
Nice bin atlı kapılmıştı fetih rüzgarına"
(Akıncıların sefere çıkma sebebi fetih arzusudur ama şair 'atlarına yem vermek için' diyerek şairane bir sebep uydurmuştur.)
Nice bin atlı kapılmıştı fetih rüzgarına"
(Akıncıların sefere çıkma sebebi fetih arzusudur ama şair 'atlarına yem vermek için' diyerek şairane bir sebep uydurmuştur.)
🚀 Sınavda çıkarsa artık kaçırmazsın! Başarılar Tayfa!